Аслӑ Ҫӗнтерӳ пулнӑранпа 80 ҫул ҫитнӗ май республикӑри округсем тӑрӑх машинӑсен колонни ҫӳрет. Ку авточупу ака уйӑхӗн 21-27-мӗшӗсенче иртет. Вӑл «Ҫӗнтерӳ ҫулӗпе» ятлӑ. Маршрут Сӑр хӳтӗлев чикки пулнӑ вырӑнсен ҫывӑхӗпе иртет.
Колонна Шупашкартан Етӗрнене кайма тухнӑ. Кайран Хӗрлӗ Чутая, Ҫӗмӗрлене, Пӑрачкава, Улатӑра ҫитӗҫ.
Юлашкинчен Куславкка тӑрӑхӗнчи «Чӗмсӗр чикӗсен строителӗсене» мемориал патӗнче чарӑнӗҫ.
Чӑваш Енре ҫурхи сунар тапхӑрӗ пуҫланнӑ. Вӑл паянтан пуҫласа ака уйӑхӗн 30-мӗшӗччен пырӗ.
Сӑмах май каласан, пирӗн тӑрӑхра сунар улӑх-ҫаранне икӗ зонӑна уйӑрнӑ: пӗрремӗш тата иккӗмӗш. Кашни зонӑра сунар тапхӑрне палӑртнӑ.
Пӗрремӗш зонӑна Улатӑр, Патӑрьел, Йӗпреҫ, Комсомольски, Пӑрачкав, Шӑмӑршӑ, Ҫӗмӗрле, Елчӗк тӑрӑхӗсем кӗреҫҫӗ.
Иккӗмӗш зонӑра — Элӗк, Вӑрнар, Канаш, Куславкка, Красноармейски, Хӗрлӗ Чутай, Сӗнтӗрвӑрри, Муркаш, Вӑрмар, Ҫӗрпӳ, Шупашкар, Етӗрне, Тӑвай районӗсем.
Хӗрлӗ Чутайра хӗрӗнкӗ хӗрарӑм полицейскисенчен тарма хӑтланнӑ.
Вӑл руль умӗнче ларнӑ чухне машинӑна итлеттереймен – йывӑҫа пырса ҫапӑннӑ. Ку каҫхине пулнӑ. Салонра унӑн 9 уйӑхри ачи те ларнӑ.
Хайхи хӗрарӑм машинине, ачине пӑрахса хӑварса тарма хӑтланнӑ. Анчах ӑна йӗрке хуралҫисем хӑваласа ҫитнӗ, ун тӗлӗшпе административлӑ протокол ҫырнӑ. Хӗрарӑм пирки опека органне те пӗлтернӗ.
Чӑваш Енре «Аваллӑхсӑр малашлӑх ҫук» фестиваль иртӗ. Ун вӑхӑтӗнче тӗрлӗ ӑмӑрту, экскурси йӗркелӗҫ, ӑсталӑх лаҫҫисем ӗҫлӗҫ, парнесемпе савӑнтарӗҫ.
Фестиваль нарӑс уйӑхӗн 15-мӗшӗнче Хӗрлӗ Чутай вӑтам шкулӗнче пулӗ.
Чӑваш Енӗн Вӗренӳ институчӗн ӗҫченӗ Анна Егорова халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ тӑрӑх, фестиваль ӑмӑртӑвӗсем хушшинче:
«Ҫемье йӑли-йӗрки – ҫирӗп ҫемье никӗсӗ» (вӑтам е аслӑ классенче вӗренекенсен фольклор ушкӑнӗ чӑваш халӑхӗн хӑй тӑрӑхӗнчи пӗр-пӗр йӑли-йӗркине кӑтартса пани);
«Халӑх юрри – чунӑм уҫҫи» (вӑтам е аслӑ классенче вӗренекенсем чӑваш халӑх юррине юрлани);
«Ай, ташлар-и ташшине…» (шкулчченхи вӗренӳ организацийӗсенчи ачасем тата 1-11-мӗш классенче вӗренекенсем чӑваш ташши ташлани);
«Ҫыру ҫырсамӑр салтаксем патне» (2-11-мӗш классенче вӗренекенсем хӑйсем ҫырнӑ ҫырусене пӑхмасӑр пултаруллӑ каласа пани);
«Халӑх йӑли – пурнӑҫ йӗрки» (вӗрентекенсем чӑваш халӑх йӑли-йӗркине тӗпе хурса ирттернӗ уроксемпе урок тулашӗнчи ӗҫсем ирттерни);
«Ӑста аллинче ӗҫ вылять» (5-11-мӗш классенче вӗренекенсен алӑ ӗҫӗ тума вӗрентекен ӑсталӑх класӗ ирттерни);
«Мухтав сана, ҫӗнтерӳҫӗ салтак» («Ҫӗнтерӳ кунӗ ачасен куҫӗпе») (2-11-мӗш классенче вӗренекенсен ӳкерчӗкӗсен куравӗ).
Хӗрлӗ Чутайра икӗ хутлӑ йывӑҫ ҫурта, 19-мӗш ӗмӗр вӗҫӗнче-20-мӗш ӗмӗр пуҫламӑшӗнче хута янӑскере, реставрацилеме палӑртнӑ. Кун валли хыснаран 39,6 миллион тенкӗ уйӑрма хатӗр.
Ҫак шкул – регион шайӗнчи истори пӗлтерӗшлӗ культура обьекчӗ. Подрядчикӑн ҫурт фасадне реставрацилемелле, никӗсне юсамалла, инженер коммуникацийӗсене ҫӗнетмелле пулӗ. Ку ӗҫсене авӑн уйӑхӗн варриччен вӗҫлемелле.
Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗн «Мерчен» музыка хӑна пӳлӗмӗнче Земфира Яковлеван «Тури чӑвашсен музыка фольклорӗ» чӑваш халӑх юррисен антологийӗн презентацийӗ иртнӗ.
Земфира Кузьминична — педагог, фольклорист, наци йӑла-йӗрке музыка культурине пухаканӗ тата тӗпчевҫи, Раҫҫей халӑх ҫутӗҫӗн отличникӗ, Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ вӗрентекенӗ тата тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ.
Кӗнеке уявне республикӑри культурӑпа наукӑн тата вӗрентӗвӗн паллӑ ӗҫченесем, пултарулӑх интеллигенцийӗ, журналистсем пуҫтарӑннӑ.
«Тури чãвашсен юрри-кӗвви фольклор» – тури чӑвашсен чӑваш музыка фольклорӗн юрӑ антологийӗ. Кӑларӑма Шупашкар, Ҫӗмӗрле, Хӗрлӗ Чутай, Етӗрне, Элӗк, Муркаш, Красноармейски, Вӑрнар тӑрӑхӗсенчи этнографи экспедицийӗсем пынӑ вӑхӑтра пухса пына материалсем кӗнӗ.
Ҫӗнӗ ҫул ҫывхарать. Ялсенче, хуласенче урамсем капӑрлансах пыраҫҫӗ. Хӑш-пӗр вырӑнта юмаха лекнӗнех туйӑнать.
Ҫавӑн пек вырӑнсенчен пӗри – Хӗрлӗ Чутайри Ҫамрӑксен урамӗ. Унта пурӑнакансем кил-ҫуртне илемлетнӗ: йӑлтӑр-ялтӑр гирляндӑсем, хитрелетнӗ чӳречесем чӑннипех те Ҫӗнӗ ҫул асамлӑхӗ парнелеҫҫӗ.
Эсир те кил-ҫурта капӑлатнӑ-и?
Чӑваш Енри пике Светлана Ярандайкина Пӗтӗм тӗнчери «Стюардессӑсен топӗ» конкурс финалне лекнӗ. Пӗтӗмпе 2586 заявка килнӗ, Светлана – вӗсен йышӗнче.
Вӑл 20 ҫултанпа бортпроводникре ӗҫлет. Хальччен вӑл 4 пине яхӑн вӗҫеве тухнӑ. Светлана – Хӗрлӗ Чутай округӗнчен. Вӑл тахҫанах Мускавра пурӑнать.
Хӑй палӑртнӑ тӑрӑх, Чӑваш Ене вӑл хаваспах вӗҫет, чӑвашла калаҫнине илтсен ачалӑха аса илет.
Хӗрлӗ Чутай округӗнчи «Коминтерн» хуҫалӑха нумай ҫул ертсе пыракан Альбина Новиковӑна «Чӑваш Енӗн хисеплӗ ҫынни» ята панӑ.
Вӑл 46 ҫул каялла ӗҫ стажне тӗп агрономран пуҫланӑ. 29 ҫул каялла организацирен «Коминтерн» ял хуҫалӑх коопертивӗ туса хунӑ, ӑна Альбина Новикова ертсе пыма тытӑннӑ.
Хальхи вӑхӑтра хуҫалӑхра 95 ҫын ӗҫлет. Юлашки ҫулсенче вӗсен кӑтартӑвӗсем ӳснӗ: сӗт туса илессипе те, тырӑ пухса кӗртессипе те. Кооператив кунсерен предприятисене 25 тонна ытла пахалӑхлӑ сӗт ӑсатать.
Сӑмах май, «Чӑваш Республикин хисеплӗ ҫынни» ята 1996 ҫултанпа параҫҫӗ. Ӑна Андриян Николаев космонавт, республикӑн пӗрремӗш Президенчӗ Николай Федоров, Варнава митрополит, Патшалӑх Думин депутачӗ Анатолия Аксаков, «Элара» савутӑн директорсен канашӗн председателӗ Владимир Сорокин тивӗҫнӗ. Ҫак йышра пӗтӗмпе – 17 ҫын.
Чӑваш Енре пысӑк этнографи экспедициӗ иртнӗ. Ӑна «Раҫҫей халӑхӗсен этнокультура пуянлӑхӗн объекчӗсене палӑртмалли фольклор экспедицийӗсен ярӑмӗ» проектпа килӗшӳллӗн йӗркеленӗ.
Пирӗн патра Раҫҫейӗн наукӑсен акадмийӗн Урал тӑрӑхӗнчи Гуманитари тӗпчевӗсен институчӗн директорӗ, РАН член-корреспонденчӗ, истори наукисен докторӗ Александр Черных ертсе пыракан ушкӑн республикӑри ултӑ округра: Хӗрлӗ Чутай, Сӗнтӗрвӑрри, Етӗрне, Куславкка, Комсомольски, Канаш — тӑрӑхӗсенче пулнӑ.
+18.0 °C